Organism

จาก Thailand Science and Technology Wikipedia

Organism

Organism หรือคำคุณศัพท์ organic เป็นคำศัพท์ทางวิทยาศาสตร์ซึ่งใช้กันอยู่หลายแห่ง ทั้งคำและความหมายที่ใช้กันมานาน เช่น organic chemistry และคำที่ค่อนข้างใหม่ เช่น genetically modified organism ซึ่งมักเรียกสั้นๆ เป็น GMO

คำภาษาไทยสำหรับ organism มีใช้กันหลายคำ เนื่องจากความหมายซึ่งมีที่มาไม่เหมือนกัน สำหรับทางด้านวิทยาศาสตร์โดยตรง ที่ใช้กันมากคืออินทรีย์ หรือ หน่วยชีวิต แต่ความหมายที่ใช้กันโดยทั่วไปคือ สิ่งมีชีวิต

รากศัพท์ที่มาของคำ organism เป็นคำภาษากรีก ergon แปลว่า work หรือ ทำงาน ในความหมายที่เกี่ยวเนื่องกับ พลังงาน เนื่องจากวิธีหนึ่งที่เราจะทราบว่ามีพลังงานอยู่หรือเกี่ยวข้องหรือไม่ ก็ดูจากผลของพลังงานที่ออกมาเป็น งาน

จากคำ ergon ชาวกรีกก็สร้างคำใหม่ขึ้นมาคือ organon ให้มีความหมายถึงเครื่องมือซึ่งทำงานได้ ต่อมาคำ organon มีความหมายเพิ่มขึ้นมากขึ้น คือนอกเหนือไปจากความหมายเป็นเครื่องมือที่เป็นวัตถุสามารถทำงานได้ เช่น เครื่องดนตรี ที่เมื่อดีด สี ตี เป่า ก็ทำงาน คือเกิดเสียงขึ้นมาได้ แล็วก็ยังมีความหมายถึงเครื่องมือขององค์กรดังเช่น รัฐบาลหรือหน่วยงานใหญ่ๆ ที่จะทำงานแทนหรือให้แก่องค์กรได้ เช่น ศาลยุติธรรมก็เป็น organ หนึ่งของรัฐบาล หนังสือพิมพ์ก็เป็น organ หนึ่งของสื่อสิ่งพิมพ์

สำหรับทางด้านวิทยาศาสตร์ ความหมายของ organ ที่ใช้กันกว้างขวางที่สุดคือหมายถึง อวัยวะ ในร่างกายมนุษย์ ซึ่งทำหน้าที่เฉพาะด้านแยกกันไปดังเช่น หัวใจ ปอด ตับ ไต และจากการที่ organ ต่างๆ เป็นส่วนประกอบของ ระบบ หรือ system รวม ซึ่งกรณีของมนุษย์ ระบบ ก็คือ ร่างกาย ประกอบด้วย อวัยวะ ต่างๆ ดังนั้นจึงเกิดคำว่า organism ขึ้นมา เช่น ระบบของอวัยวะ และหมายถึงระบบของสิ่งมีชีวิตโดยทั่วๆ ไป

มาถึงปัจจุบัน คำ organism ใช้กันโดยทั่วไปในวงการวิทยาศาสตร์หมายถึงสิ่งมีชีวิตทุกชนิดทั้งใหญ่และเล็ก และมักจะไม่ใช้กับกรณีของมนุษย์แล้ว เพราะมีคำอื่นที่เหมาะสมกว่า เช่น human body หรือ man และใช้ได้กับสิ่งมีชีวิตไม่ว่าจะมีอวัยวะเป็นส่วนประกอบของระบบสิ่งมีชีวิตหรือไม่ก็ได้

สำหรับสิ่งมีชีวิตใหญ่ๆ ดังเช่นสัตว์ ก็ใช้ organism ได้โดยตรง แต่สำหรับสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กมาก เช่นไวรัส ถึงแม้จะไม่มีอวัยวะภายในของไวรัส เพราะไวรัสประกอบด้วยโมเลกุลที่ใหญ่ระดับเป็นโปรตีนจำนวนมากที่มีองค์ประกอบพื้นฐานชีวิต คือ ดีเอ็นเอ อาร์เอ็นเอ ด้วยเท่านั้น แต่ก็เรียกเป็น organism ได้ โดยอาจจะเพิ่มคำนำหน้า micro- (จุล) เป็น microorganism

จากความก้าวหน้าของวิทยาศาสตร์ในเรื่ององค์ประกอบพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต ซึ่งพบว่าชีวิตบนโลกทุกชนิดจะมีธาตุคาร์บอนเป็นธาตุพื้นฐานเสมอจนกระทั่งชีวิตบนโลกได้ชื่อเรียกเป็นชีวิตที่มีคาร์บอนเป็นฐาน หรือ carbon based life ทำให้คำ organism และคำที่เกี่ยวเนื่องคือ organic มีความหมายเฉพาะเพิ่มขึ้นมา เป็นคำเรียกสิ่งหรือสารประกอบที่มีธาตุคาร์บอนเป็นส่วนประกอบอยู่ด้วย โดยเรียกสิ่งหรือสารประกอบที่ไม่มีธาตุคาร์บอนเป็น inorganic

สำหรับภาษาไทย organism ในปัจจุบันจึงเรียกเป็น หน่วยของชีวิต หรือ สิ่งมีชีวิต ก็ได้ และจึงมีการบัญญัติศัพท์คำว่า อินทรีย์ ขึ้นมาใช้กับ organism หรือเกี่ยวกับ organism

ดังนั้น organic chemistry จึงเป็น อินทรียเคมี ส่วน inorganic chemistry เป็น อนินทรียเคมี

สำหรับคำค่อนข้างใหม่ คือ genetically modified organism หรือ GMO หมายถึงสิ่งมีชีวิตที่ผ่านหรือมีการตัดต่อยีนจากสิ่งมีชีวิตชนิดอื่นๆ เข้ามา ทำให้เกิดเป็นสิ่งมีชีวิตพันธุ์ใหม่ เช่นหมูพันธุ์ใหม่ซึ่งเกิดจากการตัดต่อยีนของมนุษย์เข้าไปด้วย เพื่อให้เป็นอวัยวะสำหรับเปลี่ยนแก่มนุษย์ โดยหวังจะให้ร่างกายของผู้ได้รับการเปลี่ยนแปลงต่อต้านน้อยลง หรือมันฝรั่ง ข้าวโพด ฝ้ายพันธุ์ใหม่ ที่เกิดจากการตัดต่อยีนของพืชหรือสัตว์และแบคทีเรีย เพื่อเพิ่มผลิตผลมีความต้านทานต่อโรคสูงไม่ต้องใช้ยาฆ่าแมลงศัตรูพืช แต่ก็มีประเด็นความวิตกกังวลถึงผลกระทบต่อสภาพแวดล้อม สมดุลของธรรมชาติ และสุขภาพของผู้บริโภค