Metaphysics

จาก Thailand Science and Technology Wikipedia

Metaphysics

คำภาษาไทยสำหรับ metaphysics มีใช้กันอยู่สองคำ คือ คำทับศัพท์เป็นเมตาฟิสิกส์ และคำที่เป็นศัพท์บัญญัติ อภิปรัชญา

แล้วทั้งสองคำนี้ คำใดถูกต้องกว่า?

คำตอบขึ้นอยู่กับความหมายที่ผู้ใช้เข้าใจหรือยืด เพราะคำแปลตรงตัวของเมตาฟิสิกส์กับอภิปรัชญาไม่เหมือนกันนัก แต่ถ้าผู้ใช้เข้าใจความหมายที่แท้จริงของ metaphysics ก็จะสามารถใช้ทั้งเมตรฟิสิกส์และอภิปรัชญาได้อย่างทัดเทียมกัน

ความหมายที่แท้จริงของ metaphysics คืออะไร จะเห็นได้ชัดเจนจากการศึกษาประวัติที่มาของคำ

ที่มาของคำ metaphysics เกี่ยวพันกับผลงานความคิดของอริสโตเติล (Aristotle) ผู้เป็นนักปราชญ์และนักวิทยาศาสตร์คนสำคัญที่สุดกของกรีกเมื่อ2,000 ปีเศษมาแล้ว ในยุคที่ได้ชื่อว่าเป็น ยุคทองของนักปราชญ์ชาวกรีก

อริสโตเติลได้เขียนเป็นบันทึกความรู้ความคิดทางด้านวิทยาศาสตร์ และทางด้านปรัชญาเอาไว้มากมาย กล่าวได้ว่าจนกระทั่งปัจจุบันนี้ ก็ยังไม่มีนักวิทยาศาสตร์นักคิดคนใดเขียนบันทึกความรู้ ความคิด ที่ครอบคลุมทุกสาขา ความรู้ความคิดของมนุษย์มากเท่าอริสโตเติล

ต่อมาเมื่อนักการศึกษา นักวิชาการ ได้พยายามจัดหมวดหมู่ความรู้ ความคิดของอริสโตเติลที่เขาได้บันทึกเอาไว้ให้เป็นระบบ ก็สรุปออกมาตรงกันได้เป็นสองหมวดหมู่ใหญ่ๆ คือ หมวดหมู่ความรู้ในเรื่องของธรรมชาติทั้งสิ่งมีชึวิตและไม่มีชีวิต และหมวดหมู่ความคิดที่เป็นประเด็นในเชิงปรัชญา

สำหรับหมวดหมู่ความรู้ในเรื่องของธรรมชาติ คำภาษากรีกที่แปลว่าธรรมชาติ หรือ natural thing หรือ nature คือ physica หรือ physics บรรดาความรู้ที่เป็นเรื่องของธรรมชาตินี้เอง ที่ต่อมาได้แยกแยะออกเป็นสาขาวิทยาศาสตร์อย่างชัดเจน คือ ฟิสิกส์ เคมี และชีววิทยา แต่สำหรับการจัดหมวดหมู่ความรู้ความคิดของอริสโตเติล โดยภาพรวมก็อยู่ในหมวดหมู่ใหญ่ของ physics ในความหมายของ physics ว่า ธรรมชาติ (nature)

แล้วบรรดาความคิดในเชิงปรัชญาทั้งหมดของอริสโตเติล นอกเหนือจากส่วนที่เป็น physics (ที่หมายถึงธรรมชาติ) ทั้งหมด ก็ถูกจัดให้อยู่เป็นส่วนที่ 2 หรือส่วนตามหลังบันทึกความรู้ความคิดของอริสโตเติลที่เป็น physics

ความหมายตรงๆ ของ metaphysics จึงแปลว่า ตามหลังฟิสิกส์ หรือ ทับศัพท์เรียกเป็น เมตาฟิสิกส์

เนื่องจากความคิดในเชิงปรัชญาของอริสโตเติลที่ถูกบันทึกเอาไว้ เป็นความคิดที่เกี่ยวข้องกับคำถามเชิงปรัชญาบริสุทธิ์ ดังเช่น ความหมายของชีวิต? ชีวิตคืออะไร? มนุษย์เกิดมาทำไม? จักรวาลนี้เกิดขึ้นมาทำไม? หรือทำไมจึงเกิดมีจักรวาลขึ้นมา? กำเนิดของชีวิตและจักรวาลมีเป้าหมายหรือความหมายอย่างไร?

เนื่องจากประเด็นคำถามเชิงปรัชญาเหล่านี้เป็นประเด็นคำถามที่อยู่กับมนุษย์มานานตั้งแต่มนุษย์เริ่มมีความคิด เป็นคำถามที่นักปราชญ์ นักคิดที่ยิ่งใหญ่แห่งยุคสมัยสำคัญในอดีตถกเถียงกันตลอดมาจนกระทั่งถึงทุกวันนี้ และก็จะเป็นประเด็นคำถามที่จะถกเถียงกันต่อไปอีกนานแสนนานในอนาคต เพราะเป็นคำถามที่ไม่มีคำตอบเพียงหนึ่งเดียวที่จะยอมรับกันได้ หรือเป็นคำถามที่ไม่มีคำตอบ อันเป็นที่สุดของคำตอบ ที่โต้แย้งไม่ได้

จากธรรมชาติอันเป็นปรัชญาบริสุทธิ์ของ metaphysics นี้เอง ทำให้มีการบัญญัติคำ อภิปรัชญา ขึ้นมา เพราะ อภิ แปลว่า ยิ่งใหญ่ วิเศษ หรือ เหนือ และอภิปรัชญาก็เป็นที่เข้าใจกันว่าหมายถึงปรัชญาที่ยิ่งใหญ่ หรือปรัชญาที่เหนือปรัชญาอื่นๆ ทั้งปวง

แล้ว metaphysics ควรจะเป็นเมตาฟิสิกส์ หรืออภิปรัชญา?

คำตอบคือ เป็นได้ทั้งหมดเมตาฟิสิกส์ และอภิปรัชญา

ถ้าใช้เมตาฟิสิกส์ ก็จะได้ความหมายเดิม และธรรมชาติของปรัชญาที่เป็นหัวใจของ metaphysics โดยเฉพาะอย่างยิ่งความเป็นมาของคำนี้

ถ้าใช้อภิปรัชญา ก็จะได้ความหมายที่แสดงธรรมชาติของประเด็นปัญหาของปรัชญาว่า เป็นประเด็นปัญหาที่ยิ่งใหญ่ ยืนยง ยาวนานจากอดีตหลายพันปีมาแล้ว และจะยังเป็นประเด็นปัญหาที่จะถกเถียงจะโต้แย้งต่อไปได้อีกในอนาคต...อาจจะอย่างถาวร...

ที่สำคัญสำหรับผู้ใช้คำอภิปรัชญา ควรจะตระหนักหรือแสดงให้ชัดเจนว่าเป็นอภิปรัชญาที่เชื่อมโยงกับ metaphysics หรือเป็นอภิปรัชญาที่ไม่เกี่ยวกับ metaphysics เลย