Dspace

จาก Thailand Science and Technology Wikipedia

ข้อมูลทั่วไปของ DSpace เป็นโปรแกรมรหัสเปิดที่ครอบคลุมเครื่องมือการจัดการสำหรับเอกสารดิจิทัล ซึ่งเป็นที่นิยมกันมากในการจัดเก็บสารสนเทศระดับสถาบัน (Institutional Repositories - IR) พัฒนาขึ้นเมื่อปี 2002 ด้วยความร่วมมือของ Hewlett Packard Labs และ Massachusetts Institute of Technology (MIT) มีวัตถุประสงค์ในการเก็บทรัพยากรสารสนเทศแบบยั่งยืน^[1] จึงสามารถรองรับแฟ้มข้อมูลที่มีความหลากหลาย เช่นบทความ ชุดคำสั่ง (Data Sets) รูปภาพ แฟ้มข้อมูลเสียง (Audio Files) แฟ้มข้อมูลวิดีทัศน์ (Video Files) แฟ้มข้อมูลคอมพิวเตอร์ (Computer Files) และทรัพยากรสารสนเทศอื่นๆ ของห้องสมุด DSpace เป็นโปรแกรมตัวแรกในการเก็บทรัพยากรสารสนเทศแบบยั่งยืนบนเว็บไซต์ โดยจะทำหน้าที่เก็บตัวเอง (Storage Self-Contained) ซึ่งเป็นจุดเด่นของ DSpace ที่ให้ผู้เขียนสามารถนำข้อมูลลงได้ด้วยตัวเอง และในปี 2004 DSpace ได้ร่วมมือกับกูเกิล (Google) เพื่อให้ผู้ใช้กูเกิลสามารถสืบค้นเข้ามาในคลังเก็บเอกสารของ DSpaceได้

ระบบการทำงานของโปรแกรม DSpace เป็นโปรแกรมที่เหมาะสำหรับองค์กรขนาดใหญ่ที่มีความซับซ้อนมาก คือ มีการส่ง (Submit) สารสนเทศจากหลายๆ หน่วยงานที่มีความแตกต่างกัน ซึ่งเรียกว่า ชุมชน (Community) DSpace ทำงานบนระบบปฏิบัติการทั้งยูนิกซ์ ลีนุกซ์ หรือโซรารีส ซึ่งต้องใช้โปรแกรมรหัสเปิดตัวอื่นๆ ประกอบด้วย เช่น อาปาเชเว็บเซิร์ฟเวอร์ (Apache Web server) หรือ อาปาเชทอมแคท (Apache Tomcat) จาวาคอมไพเลอร์ และโพสต์เกรสเอสคิวแอล (PostgreSQL) ในเรื่องของฮาร์ดแวร์นั้น DSpace ต้องการเซิร์ฟเวอร์ที่ค่อนข้างใหญ่ เช่น HR rx2600 หรือ SunFire 280R ที่มีหน่วยความจำและดิสก์ความจุเพียงพอ นอกจากนั้นการทำงานของ DSpace ต้องใช้ผู้ดูแลระบบที่มีความรู้และประสบการณ์สูง (สุภาพร ชัยธัมมะปกรณ์, 2552)

ตัวอย่างคลังเก็บเอกสารที่ใช้ DSpace ในการจัดทำ OA คือ ห้องสมุดของ MIT ได้จัดทำคลังเอกสาร OA โดยใช้โปรแกรม DSpace เพื่อจัดเก็บและให้บริการเอกสารดิจิทัลต่างๆ ได้แก่ เอกสารการประชุม (Confrence Papers) รูปภาพ (Image) บทความทางวิชาการก่อนที่จะมีการประเมิน (Peer-reviewed Scholarly Articles) เอกสารก่อนการพิมพ์ (Preprint) รายงานทางเทคนิค (Technical Reports) วิทยานิพนธ์ (Thesis) เป็นต้น ซึ่งบทความในคลังส่วนใหญ่เปิดให้สามารถดาวน์โหลดในแบบฉบับเต็มได้ สามารถดูเว็บไซต์ได้ที่ http://dspace.mit.edu

ภาพที่ 1 แสดงหน้าเว็บไซต์โปรแกรม DSpace ของ Massachusetts Institute of Technology (MIT Libraries, 2011)

อ้างอิง

1. ↑ การเก็บแบบยั่งยืน (Open Archives Initiative-OAI) คือ การสร้างกรอบแนวความคิดในการลดอุปสรรคในการทำงานร่วมกันที่เกี่ยวข้องกับเอกสารที่เป็นดิจิทัล โดยการใส่เมทาดาทากำกับให้กับเอกสารโดยผู้ให้ข้อมูล ทำให้ผู้ใช้สามารถเข้าถึงเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น (วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี, 2554)