Dinosaur
จาก Thailand Science and Technology Wikipedia
Dinosaur
ในบรรดาสัตว์โลกที่สูญพันธุ์ไปแล้ว ไม่มีชนิดใดที่ได้รับความสนใจและอยู่ในจินตนาการของมนุษย์เท่ากลุ่มของสัตว์มีชื่อเรียกรวมๆ ว่าไดโนเสาร์ (dinosaur) ทั้งๆ ที่ไดโนเสาร์ได้สูญพันธุ์ไปแล้วเมื่อประมาณ 65 ล้านปีก่อนโน้น หลังจากครองความเป็นใหญ่ในโลกอยู่น่านประมาณ 150 ล้านปี
ดังนั้นมนุษย์จึงมิได้อยู่ร่วมยุคสมัยกับไดโนเสาร์ เพราะมนุษย์เป็นสัตว์โลก มีกำเนิดมาเพียงไม่กี่ล้านปีมานี้เอง ยิ่งมนุษย์ยุคปัจจุบันหรือโฮโมซาเปียนส์ ก็มีอายุเพียงไม่กี่แสนปีมาเท่านั่้น
ความน่าตื่นเต้นตื่นใจเกี่ยวกับไดโนเสาร์ที่เร้าจินตนาการของมนุษย์ ก็คือขนาดของไดโนเสาร์โดยทั่วๆ ไป ซึ่งมีขนาดใหญ่โตเหนือสัตว์โลกทั่วไปในปัจจุบันหลายเท่า ดังเช่นเจ้าไดโนเสาร์กินพืชชื่อ บราคิโอซอรัส (Brachiosaurus) มีขนาดความสูงประมาณ 12 เมตร ยาวประมาณ 22.5 เมตร และ หนักประมาณ 80 ตัน
ไดโนเสาร์ที่มนุษย์รู้จัก (ในความคิด)มากที่สุด คือแจ้าแห่งไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดยักษ์จอมโหดชื่อ ไทแรนโนซอรัส เร็กซ์ (Tyrannosaurus rex) สูง 6 เมตร ยาว 14 เมตร หนักประมาณ 7 ตัน
ถึงแม้ว่าไดโนเสาร์ส่วนใหญ่จะเป็นสัตว์ขนาดใหญ่ แต่ไดโนเสาร์ขนาดเล็กก็มีอยู่ และบางชนิดก็มีขนาดเพียงตัวเท่าแม่ไก่เท่านั้น
คำว่า dinosaur ถูกตั้งขึ้นมาโดย เซอร์ ริชาร์ต โอเวน (Sir Richard Owen) นักสัตววิทยาชาวอังกฤษ มีชีวิตอยู่ระหว่างปี ค.ศ.1804-1892 ริชาร์ต โอเวน ตั้ง dinosaur ขึ้นมาเมื่อปี ค.ศ.1842 จากคำภาษากรีก deinos แปลว่า "น่าสะพรึงกลัว" กับ sauros แปลว่า "สัตว์เลื้อยคลาน" รวมเป็น dinosaur หรือ ไดโนเสาร์ ในภาษาไทย แปลว่า สัตว์เลื้อยคลานที่น่าสะพรึงกลัว
สำหรับชื่อเจ้าไดโนเสาร์กินเนื้อจอมโหด คือ Tyrannosaurus rex นั้นมาจากคำสามคำ คือ tyrannos, sauros และ rex
tyrannos เป็นคำภาษากรีก แปลว่า นักเผด็จการ ซึ่งในปัจจุบันก็คือ tyrant ที่ใช้เป็นคำภาษาอังกฤษ แปลว่า จอมเผด็จการ หรือ ทรราช นั่นเอง ส่วน rex เป็นคำภาษาละติน แปลว่า king หรือ ราชา ดังนั้น Tyrannosaurus rex จึงอาจแปลว่า ราชาสัตว์เลื้อยคลานจอมโหด เพราะลักษณะชัดเจนของ ทรราช คือความโหด และก็เป็นชื่อที่ดูเหมาะสมอย่างยิ่งกับ ความโหด ของไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดใหญ่ที่สุดที่ค้นพบ (ฟอสซิลโครงกระดูก) กันมา
สำหรับสาเหตุการสูญพันธุ์ของไดโนเสาร์มีหลาทฤษฎีที่ได้รับการเสนอขึ้นมา เช่น สาเหตุจากการเปลี่ยนแปลงทางธรณ๊วิทยา เกิดแผ่นไหว ภูเขาไฟระเบิด สาเหตุจากการเปลี่ยนแปลงของลมฟ้าอากาศ อุณหภูมิของโลกเย็นลงมาก ไดโนเสาร์เป็นสัตว์เลือดเย็น ปรับอุณหภูมิร่างกายตนเองโดยอัตโนมัติไม่ได้จึงหนาวตาย สาเหตุจากการที่ถูกสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมตัวเล็กกว่าขโมยไข่ไดโนเสาร์ไปกิน สาเหตุจากการเปลี่ยนแปลงต่อสภาพของไข่ไดโนเสาร์ ที่เปลือกไข่เกิดหนามากผิดปกติ แต่สาเหตุที่ได้รับการเสนอล่าสุด และเป็นที่ยอมรับกันมากที่สุดในปัจจุบัน คือ โลกถูกดาวเคราะห์น้อยขนาดประมาณ 10 กิโลเมตร ทำให้เกิสภาพฤดูหนาวนิวเคลียร์ (nuclear winter) ไดโนเสาร์จึงสูญพันธุ์
หลักฐานสำคัญสนับสนุนทฤษฎีการสูญพันธุ์ของไดโนเสาร์จากการที่โลกถูกดาวเคราะห์น้อยชน คือ หลุมอุกกาบาตขนาดยักษ์ ถูกค้นพบเมื่อปี ค.ศ.1991 อยู่ใต้ดินลึกแถบบริเวณอ่าวเม็กซิโก มีขนาดปากหลุมกว้าง 180 กิโลเมตร ส่วนที่เป็นศูนย์กลางของหลุมอุกกาบาตในปัจจุบันอยู่ใต้ที่ตั้งของเมืองซิกซูลุบ (Chicxulub) และส่วนหนึ่งของหลุมอุกกาบาตอยู่ในอ่าวเม็กซิโก สภาพของพื้นผิวโลกเหนือหลุมอุกกาบาตยักษ์นั้น ไม่มีร่องรอยของการที่โลกถูกดาวเคราะห์น้อยชนปรากฎให้เห็นเลย เพราะเวลาผ่านไปนานถึง 65 ล้านปี
