Cosmos

จาก Thailand Science and Technology Wikipedia

Cosmos

มีคำหลายคำในภาษาอังกฤษที่เกี่ยวข้องหรือมีส่วนของคำ cosmos อยู่ด้วย ดังเช่น cosmoslogy, cosmic ray, cosmonaut ฯลฯ

สำหรับคำ cosmos ที่เป็นที่รู้จักกันค่อนข้างดีสำหรับคนทั่วโลกที่สนใจวิทยาศาสตร์นั้น เป็นชื่อหนังสือ Cosmos ที่เขียนโดย Carl Sagan หนังสือเล่มนี้เมื่อถูกนำไปสร้างเป็นสารคดีโทรทัศน์ออกฉายครั้งแรกในสหรัฐอเมริกาก็ทำสถิติเป็นรายการสารคดีโทรทัศน์ที่มีผู้ชมมากที่สุดในขณะนั้น

หนังสือ Cosmos ของ Carl Sagan เป็นหนังสือวิทยาศาสตร์ซึ่งเป็นที่รู้จักและขายดีที่สุดในโลก ก่อนที่จะมีหนังสือ A Brief History of Time ของ Stephen Hawking ตีพิมพ์ออกมา กล่าวกันว่าหนังสือเล่มนี้เป็นหนังสือประเภทที่คน "ทันสมัย" จะต้องมี ไม่ว่าจะอ่านหรือไม่

คำคอสโมส Cosmos ที่ใช้กันและเข้าใจกันโดยทั่วๆ ไป เป็นคำที่มีความหมายเกี่ยวกับอวกาศและจักรวาล แต่สำหรับผู้ที่ไม่สนใจเรื่องของอวกาศและจักรวาล cosmos ก็เป็นคำเรียกพืชไม้ดอกจำพวกเบญจมาศเปอร์เซีย

คำ cosmos มีรากศัพท์มาจากคำภาษากรีก แปลว่า "เป็นระเบียบ" คำนี้ถูกนำมาใช้ในความหมายที่เกี่ยวเนื่องกับจักรวาล สะท้อนความคิดความเข้าใจของนักคิดนักปราชญ์โบราณชาวตะวันตกที่ว่า จักรวาลมีสภาพที่มีความเป็นระเบียบสูง เพราะตามความคิดความเชื่อเรื่องลักษณะและสภาพของจักรวาลซึ่งเขียนไว้ชัดเจนโดยอริสโตเติล จักรวาลมีสภาพที่เป็นระเบียบสูงมาก มีโลกหยุดนิ่งอยู่ตรงศูนย์กลางของจักรวาล รอบโลกขึ้นไปเป็นที่อยู่ของเทพเจ้าซึ่งปรากฏให้เห็นเป็นดวงดาวต่างๆ บนท้องฟ้า โดยที่ดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์ และดาวเคราะห์อีกห้าดวงที่มองเห็นด้วยตาเปล่า (ซึ่งในสมัยก่อนรู้จักกันเพียงแค่นั้น ก่อนที่จะมีการค้นพบดาวเคราะห์ในระบบสุริยะอีกสามดวงในเวลาต่อมา) ล้วนแต่โคจรรอบโลกเป็นวงกลม และดวงดาวอื่นๆ ซึ่งเป็นชั้นที่อยู่ของเทพเจ้าก็ล้วนแต่โคจรรอบโลกเป็นวงกลม เนื่องจากเทพเจ้าเป็นผู้มีความสมบูรณ์สูงสุดคือมีความเป็นอมตะ ที่อยู่ของเทพเจ้าจึงต้องมีรูปทรงที่มีความสมบูรณ์ที่สุดด้วย และรูปทรงเราขาคณิตที่สมบูรณ์ที่สุดสำหรับโครงสร้างของจักรวาลที่จะเหมาะสมสำหรับเทพเจ้าก็ต้องเป็นวงกลม เนื่องจากวงกลมไม่มีจุดเริ่มต้นและไม่มีจุดสุดท้าย

มาถึงปัจจุบัน ถึงแม้เราจะรู้ว่าโครงสร้างของจักรวาลไม่ได้มีลักษณะเป็นระเบียบ อธิบายได้ง่ายๆ ดังเก่าก่อน โลกมิใช่ศูนย์กลางของจักรวาล แม้แต่ดวงอาทิตย์เอง ถึงแม้เป็นศูนย์กลางของระบบสุริยะ แต่ก็มิใช่ศูนย์กลางของจักรวาลอยู่ดี ทว่าคำ cosmos ที่มีรากศัพท์มาจากคำว่า "เป็นระเบียบ" นั้นก็เป็นฝังรากลึกอยู่ในภาษาและความเข้าใจของผู้คนไปแล้ว เช่นเดียวกับคำอื่นๆ หลายคำทางด้านวิทยาศาสตร์ที่มีความหมายผิดจากความจริงไปแล้วดังเช่นอะตอม แต่ก็ยังใช้กันอยู่เนื่องจากความเคยชิน โดยคำ cosmos ใช้กันในความหมายที่เกี่ยวกับอวกาศและจักรวาล

cosmology ในภาษาไทยหมายถึง จักรวาลวิทยา เป็นดาราศาสตร์หรือสาขาหนึ่งของวิทยาศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับแง่มุมต่างๆ ของจักรวาล ดังเช่น กำเนิดของจักรวาล สภาพ ลักษณะ โครงสร้างวิวัฒนาการ และวาระสุดท้ายของจักรวาล ฯลฯ

cosmic ray คือ รังสีคอสมิก หมายถึงรังสีหรือพลังงาน หรืออนุภาคที่มีพลังงานสูง หรือเคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูงจากอวกาศเข้าสู่บรรยากาศของโลก ส่วนใหญ่จะถูกจับอยู่ในขั้นอวกาศรอบโลกโดยสนามแม่เหล็กของโลก และในบรรยากาศชั้นสูงของโลก

รังสีคอสมิกมีทั้งส่วนที่เป็นอนุภาคและเป็นพลังงานในรูปของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ส่วนที่เป็นอนุภาคส่วนใหญ่จะเป็นนิวเคลียสของอะตอมของธาตุต่างๆ หรืออะตอมของธาตุที่มีประจุไฟฟ้า แต่ที่มากที่สุดคือ โปรตอน อนุภาคอื่นๆ เช่น อิเล็กตรอน มิวออน หรือมิวเมซอน โปสิตรอน นิวตริโน ฯลฯ สำหรับส่วนที่เป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า เช่นรังสีแกมมา รังสีเอกซ์ รังสีอัลตราไวโอเลต รังสีอินฟราเรด ฯลฯ รังสีคอสมิกเหล่านี้มีที่มาจากดวงอาทิตย์และจากนอกระบบสุริยะด้วย

cosmonaut (คอสโมนอต) เป็นคำเรียกมนุษย์อวกาศหรือนักบินอวกาศของรัสเซีย ในขณะที่ทางฝ่ายสหรัฐอเมริกาและโดยทั่วไปใช้คำว่า astronaut (แอสโทรนอต)