โครงการผลิตบุคลากรด้านชีวสารสนเทศ
จาก Thailand Science and Technology Wikipedia
เนื้อหา |
โครงการผลิตบุคลากรด้านชีวสารสนเทศ
ชีวสารสนเทศศาสตร์ (Bioinformatics) เป็นศาสตร์แขนงใหม่ในกลุ่มเทคโนโลยีชีวภาพที่ผนวกความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์ชีวภาพและวิทยาการคอมพิวเตอร์เข้าด้วยกัน สามารถประยุกต์ใช้ได้อย่างกว้างขวางทั้งทางด้านการแพทย์ การเกษตร และสิ่งแวดล้อม การพัฒนาชีวสารสนเทศศาสตร์เป็นผลมาจากความรู้อย่างก้าวกระโดดด้านจีโนมิกส์ (Genomics) ซึ่งทำให้ได้ลำดับสารพันธุกรรมในสิ่งมีชีวิตชนิดต่างๆ จำนวนมาก รวมทั้งข้อมูลการแสดงออกของยีน และข้อมูลโปรตีนแบบครบชุดในสิ่งมีชีวิตชนิดต่างๆ ข้อมูลดังกล่าวที่มีปริมาณมากมายมหาศาล จำเป็นต้องอาศัยความรู้ทางด้านไอทีในการรวบรวม จัดเก็บ ประมวลผล และนำไปใช้ประโยชน์อย่างเป็นระบบ
แนวโน้มความต้องการของบุคลากรด้านนี้มีมากขึ้น แม้ในประเทศที่มีความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยีชีวภาพมาก และมีธุรกิจเทคโนโลยีชีวภาพที่เข้มแข็ง เช่น สหรัฐอเมริกาเองก็ยังขาดแคลนบุคลากรด้านนี้ ประเทศไทยจำเป็นต้องมีการเร่งสร้างบุคลากรด้านนี้โดยด่วน เพื่อเพิ่มโอกาสในการใช้ประโยชน์ข้อมูลสาธารณะที่ได้จากโครงการจีโนมของสิ่งมีชีวิตต่างๆ ซึ่งมีอยู่อย่างมากมายบนอินเทอร์เน็ต รวมทั้งให้การค้นพบความรู้ใหม่ๆ เป็นต้นว่า เป้าหมายของยา การค้นหายีนที่ก่อให้เกิดโรคเป็นไปอย่างรวดเร็ว รวมทั้งลดขั้นตอนและค่าใช้จ่ายในการทำงานให้ห้องปฏิบัติการลงด้วย
ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) และ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จัดทำหลักสูตรชีวสารสนเทศ ระดับวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต (หลักสูตรนานาชาติ) ระยะเวลา 2 ปี ขึ้น โดยเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปีการศึกษา 2546 นับเป็นหลักสูตรแรกของประเทศไทย และในปีการศึกษา 2551 ได้ขยายหลักสูตร โดยเปิดสาขาชีววิทยาระบบ (System Biology) ร่วมกับสาขาชีวสารสนเทศ ในระดับวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิตและวิทยาศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต
นอกจากความรู้พื้นฐานที่จำเป็น รวมถึงการฝึกฝนทักษะภาษาอังกฤษที่ดีแ้ล้ว นักศึกษาในหลักสูตรนี้มีโอกาสฝึกฝนทักษะการเรียนรู้ การคิด และการสังเคราะห์ความรู้อย่างเป็นระบบ โดยการทำ Internship เป็นเวลาอย่างน้อย 6 เดือน กับทีมนักวิจัยในห้องปฏิบัติการวิจัยของมหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัยชั้นำทั้งในประเทศและต่างประเทศ เช่น มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีเดนมาร์ก ประเทศเดนมาร์ก, มหาวิทยาลัยควีสแลนด์ ประเทศออสเตรเลีย, มหาวิทยาลัยวอชิงตัน ประเทศสหรัฐอเมริกา, มหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ ประเทศสิงคโปร์ และที่ห้องปฏิบัติการชีวสารสนเทศ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) เป็นต้น
ห้องปฏิบัติการในสถาบันต่างๆ เหล่านี้มีทั้งโจทย์วิจัย เครื่องมือ และวิะีการต่างๆ ทางชีวสารสนเทศศาสตร์ หัวข้องานวิจัยที่ทำกันอยู่มีลักษณะหลากหลาย เช่น มีการศึกษาวิจัยเปรียบเทียบจีโนมข้าว จีโนมกุ้ง การศึกษาวิเคราะห์ดีเอ็นเอของเชื้อก่อโรคฉี่หนู การวิจัยเกี่ยวกับโรคมาลาเรีย การใช้เทคนิคชีววิทยาเชิงระบบในการศึกษากลไกการสร้างแป้งในหัวมันสำปะหลัง เป็นต้น
ตัวอย่างงานวิจัยที่นักศึกษาได้ร่วมทำ
การวิเคราะห์ข้อมูลจากไมโครอาร์เรย์ (microarray) การคาดหมายโครงสร้างโปรตีนโดยอาศัยซอฟต์แวร์และการทำโมเดล (modeling) เพื่อศึกษาปฏิกิริยาทั้งหมดที่เกิดขึ้นในระดับเซลล์และปฏิสัมพันธ์ระหว่างเซลล์ เป็นต้น
จากการติดตามนักศึกษาหลังสำเร็จการศึกษาแล้ว พบว่าโครงการผลิตบุคลากรด้านชีวสารสนเทศ บรรบุเป้าหมายในการผลิตบุคลากรเข้าสู่สายงานวิจัยและวิชาการค่อนข้างสูง มีนักศึกษาที่สำเร็จการศึกษาและได้รับทุนการศึกษาต่อในระดับปริญญาเอกจากมหาวิทยาลัยต่างประเทศที่ไปฝึกงาน และได้ทำงานวิจัยในสถาบันการศึกษาต่างๆ หน่วยงานวิจัย รวมถึงสถาบันวิจัยในระดับนานาชาติ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงคุณภาพของนักศึกษาจากโครงการนี้ นอกจากนี้บริษัทางด้านชีวสารสนเทศศาสตร์จากประเทศสิงคโปร์เห็นศักยภาพของบุคลากรด้านนี้ของประเทศ และวางแผนมาตั้งบริษัททางด้านดังกล่าวในประเทศไทย
ดูเพิ่มเติม
- ศูนย์ข้อมูลไบโอเทค
- งานวิจัยและพัฒนา สวทช.
- ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านอณูชีววิทยาและจีโนมกุ้ง (Center of Excellence for Molecular Biology and Genomics of Shrimp)
- ศูนย์วิทยาศาสตร์ข้าว มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (วิทยาเขตกำแพงแสน)
