เทคโนโลยีฟิล์มบรรจุภัณฑ์แอคทีฟ เพื่อยืดอายุและรักษาคุณภาพของผักและผลไม้สด
จาก Thailand Science and Technology Wikipedia
เนื้อหา |
หน่วยงานเจ้าของผลงาน
ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ
ชื่อของผลงาน
เทคโนโลยีฟิล์มบรรจุภัณฑ์แอคทีฟเพื่อยืดอายุและรัษาคุณภาพของผักและผลไม้สด
สาขาของผลงาน
อาหารและการเกษตร
ผู้ผลิตผลงาน
ดร.วรรณี ฉินศิริกุล ดร.อศิรา เฟื่องฟูชาติ รศ.ดร.วาณี ชมเห็นชอบ นายนพดล เกิดดอนแฝก นางสาวกาญจนา บุณเรือง และนายปราโมทย์ คุ้มสังข์
รายละเอียดผลงาน
ประเทศไทยส่งออกผักและผลไม้คิดเป็นมูลค่าประมาณ 19,000-20,000 ล้านบาทต่อปี (ช่วงปี พ.ศ.) ซึ่งนับว่าเป็นสัดส่วนที่น้อยกว่าที่ควรจะเป็นเพียงร้อยละ 10 ของมูลค่าการผลิตโดยรวม ปัญหาที่สำคัญของอุตสาหกรรมผักและผลไม้ของเขตร้อนอย่างประเทศไทย คือ การขาดการจัดการหลังการเก็บเกี่ยวที่เหมาะสม และขาดความรู้หรือการใช้เทคโนโลยีบรรจุภัณฑ์ ที่มีประสิทธิภาพเพื่อยืดอายุของผลิตภัณฑ์ผักสดและรักษาคุณภาพให้คงเดิม การสูญเสียของผักและผลไม้หลังการเก็บเกี่ยวจึงมีปริมาณสูงถึงร้อยละ 30-40 ของมูลค่าโดยรวม เนื่องจากการผลิตผลสดมีอายุสั้น อุณหภูมิสูง เป็นปัจจัยเร่งอัตราการหายใจ ทำให้ผักและผลไม้สดเสื่อมสภาพเร็ว ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการจำหน่ายผลผลิตที่ด้อยคุณภาพและทำให้ผู้ประกอบการไม่สามารถส่งออกไปยังประเทศที่มีระยะทางไกลจากประเทศไทย กลุ่มวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีฟิล์มบรรจุแอคทีฟเพื่อยืดอายุการเก็บรักษาคุณภาพผักและผลไม้สดไทยจึงก่อตั้งขึ้นโดยความร่วมมือระหว่างศูนย์เทคโลโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ และมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เพื่อมุ่งเน้นการพัฒนาเทคโนโลยีและผลิตวัสดุบรรจุภัณฑ์ที่มีสมบัติสอดคล้องกับความต้องการแบบจำเพาะของผลิตผลที่ปลูกในประเทศไทย เพื่อยืดอายุการเก็บรักษาอย่างมีประสิทธิภาพ และเพื่อเพิ่มความสามารถทางการแข่งขันของอุตสาหกรรมผลผลิตการเกษตรไทย ฟิล์มบรรจุภัณฑ์แอคทีฟ มีคุณสมบัติเด่น คือ ฟิล์มยอมให้ก๊าซที่ใช้ในกระบวนการหายใจผ่านเข้าออกได้ดีและสอดคล้องกับอัตราการใช้และสร้างก๊าซในกระบวนการหายใจของผักและผลไม้สดที่บรรจุ ทำให้เกิดบรรยากาศดัดแปลงแบบสมดุล (Equilibrium Modified Atmosphere หรือ EMA) ขึ้น ในบรรจุภัณฑ์ซึ่งโดยทั่วไปจะประกอบขึ้นด้วยก๊าซออกซิเจนในช่วง 2-10% และก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ 2-10% ความชื้นสัมพัทธ์ภายในบรรจุภัณฑ์อยู่ในช่วง 90-99% ผลไม้สดนานขึ้น 2-5 เท่า และผลิตผลยังคงคุณภาพและรสชาติที่ดี นอกจากนี้ฟิล์มยังมีความใส เกิดฝ้าน้อยและมีความแข็งแรงเหมาะสมสำหรับใช้งานจริงในอุตสาหกรรม ฟิล์มบรรจุภัณฑ์ EMA เป็นหลักการหนึ่งในกลุ่มเทคโนโลยีบรรจุภัณฑ์แบบแอคทีฟ (Active Packaging Technology) ปัจจุบันปันกลุ่วิจัยบรรจุภัณฑ์สามารถพัฒนาฟิล์มที่มีคุณสมบัติพิเศษหลากหลายมากขึ้น อาทิ เช่น ฟิล์มดูดซับเอทิลีนเพื่อชะลอการสุก (Ethylene Absorbing Films) ฟิล์มที่สามารถเลือกให้ก๊าซผ่านแบบพิเศษ (Special Perm Selective Films) เป็นต้น
ประโยชน์ของผลงาน
ฟิล์มบรรจุภัณฑ์แอคทีฟนี้ได้ผ่านการทดสอบตามมาตรฐานความปลอดภัยสำหรับอาหารและได้มีการประยุกต์ใช้งานได้จริงด้วยความร่วมมือกับผู้ประกอบการ โดยใช้บรรจุผักสดหลายชนิดสำหรับตลาดซูเปอร์มาร์เก็ตในประเทศและส่งออกไปยังต่างประเทศ บรรจุภัณฑ์แอคทีฟที่พัฒนาขึ้นนี้มีสมบัติเทียบเท่าหรือดีกว่าบรรจุภัณฑ์แอคทีฟราคาแพงที่นำเข้าจากต่างประเทศ การพัฒนานี้จึงเป็นนวัฒกรรมที่เสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับอุตสาหกรรมเกษตรไทย ซึ่งนอกจากมีประโยชน์ต่อภาคอุตสาหกรรมแล้ว คณะวิจัยได้ขยายผลการทดสอบร่วมกับกลุ่มเกษตรกรระดับชุมชน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2549 เป็นต้นมา
รางวัล
- รางวัลเทคโนโลยีดีเด่น พ.ศ. 2548 โดนมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์
- Silver Medal Invention Award in Packaging and Storage, for the invention titled “Freshness Presevring Film for Tropical Fresh Produce”, Brussels Eureka, 2004 53rd World Exhibition of Innovation, Research and New Technology
การจำแนกการนำไปใช้ประโยชน์
อุตสาหกรรม : การผลิต
- การพัฒนาคุณภาพการผลิต
- การลดต้นทุนการผลิต
การดำรงชีวิตของประชาชนทั่วไป
- เพิ่มความสามารถการแข่งขัน (อุตสาหกรรมผลิตผลเกษตรไทย)
- การส่งออก เพิ่มระยะทางการส่งออกได้ไกลขึ้น
อ้างอิง
กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.(2552).30 ปี แคตตาล็อกผลงานเด่นกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.กรุงเทพฯ : กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
