บทบาทหลักของห้องสมุด (สำหรับการวิจัย)
จาก Thailand Science and Technology Wikipedia
เนื้อหา |
รายละเอียด
ห้องสมุดเป็นหน่วยงานหนึ่งที่มีสำคัญในมหาวิทยาลัยแต่ละแห่ง มหาวิทยาลัยทุกที่จะมีห้องสมุดในมหาวิทยาลัยเป็นของตัวเอง ดังนั้นห้องสมุดจึงเป็นหน่วยงานหลักที่จะส่งเสริมและพัฒนาการวิจัยต่างๆ ให้มีคุณภาพได้ ดังนั้นบทบาทหลักของห้องสมุดสำหรับการวิจัยคือการจัดการและเผยแพร่งานในรูปแบบต่างๆ ซึ่งเป็นผลงานหรือผลผลิตของคณาจารย์ นักวิจัย นิสิต นักศึกษา และผู้ใช้ทั้งรายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์แล้วยังหมายรวมถึงงานที่ยังไม่ได้ตีพิมพ์เผยแพร่ซึ่งมีอยู่เป็นจำนวนมากในวัฒนธรรมของการวิจัยทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ซึ่งเป็นเรื่องยากที่บรรณารักษ์จะรวมรวบ จัดเก็บ และสงวนรักษาไว้อย่างเป็นระบบ ดังนั้นห้องสมุดสำหรับการวิจัยจึงได้ตระหนักถึงคุณค่าของภูมิปัญญาหรือผลงานทางวิชาการของคณาจารย์นักวิจัยที่มีจำนวนมากขึ้นว่าสมควรได้รับการจัดเก็บ และเผยแพร่ในรูปแบบของดิจิทัล รวมทั้งการสงวนรักษาผลงานเหล่านั้นให้คงไว้ในระยะยาวและถือเป็นบทบาทหลักของ ห้องสมุดสำหรับงานวิจัยในการเผยแพร่ผลงานต่างๆ เหล่านี้ออกสู่โลกภายนอกให้เป็นที่ประจักษ์ แต่ในปัจจุบันความสำคัญขอห้องสมุดยิ่งลดน้อยลงไป เนื่องจากในปัจจุบันมีอินเตอร์เน็ตซึ่งสามารถเข้าใช้หาความรู้ได้ไม่จำกัดสถานที่ มีร้านหนังสือจำนวนมากที่สะดวกในการซื้อหาและอ่านได้ การใช้ห้องสมุดจะใช้ก็บางเวลาที่ต้องการอ้างอิงและใช้สมาธิในการค้นคว้าและอ่านหนังสือเท่านั้นทำให้การใช้บริการในห้องสมุดกลายเป็นเรื่องเสียเวลาและไม่สะดวก
วลัยพร พรรณโณ(2545) กล่าวว่าห้องสมุดในปัจจุบันต้องมีระบบการทำงานที่สอดคล้องและทำงานได้ทันกับกระแสสารนิเทศที่มีจำนวนเพิ่มมากขึ้นบนโลกปัจจุบัน จึงได้มีการนำคอมพิวเตอร์มาประยุกต์ใช้ในงานห้องสมุด ทำให้เกิดคำว่า อิเล็กทรอนิกส์ (Electronics) หรือเรียกสั้น ๆ ว่า อี (E) ขึ้นมานั่นเอง สืบเนื่องมาจากการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศร่วมกับการสื่อสารที่ทันสมัย ทำให้เกิดห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์(E-Library)ที่เป็นแหล่งรวบรวมสารสนเทศที่อยู่บนเครือข่าย คืออินเทอร์เน็ตให้ความสำคัญกับการรวบรวมจำแนกและจัดระบบของสารนิเทศอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อให้ผู้ใช้บริการสามารถใช้เทคนิควิธีการต่าง ๆ ในการค้น กลั่นกรอง และสรุป ไม่เพียงเท่านี้ห้องสมุดยุคใหม่ได้พยายามปรับระบบการบริหาร การจัดการทรัพยากร และการ สงวนรักษาโดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่และมีการใช้เครือข่ายโดยเฉพาะอินเทอร์เน็ตในการให้บริการเข้าถึงทรัพยากรต่างๆ
ดังนั้นห้องสมุดจึงสามารถใช้ระบบอินเทอร์เน็ตเข้ามาช่วยในกระบวนการการจัดการทรัพยากรห้องสมุด งานบริการ งานพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ เพื่อจะได้สนองตอบความต้องการ และสร้างความพึงพอใจให้กับผู้ใช้ และได้ปรับเปลี่ยนบทบาทของบรรณารักษ์จากการเน้นที่การจัดหา การสงวนรักษาและการจัดเก็บไปสู่การสอน การวิจัย และการเป็นที่ปรึกษา บรรณารักษ์จะมีส่วนร่วมในทีมวิจัย โดยบรรณารักษ์สามารถมีส่วนร่วมในฐานะสมาชิกของคณะทำงานออกแบบห้องสมุด อาจช่วยในการเลือกจัดหา และจัดการสารนิเทศรวมทั้งออกแบบ เครื่องช่วยค้น รวมทั้งการเชื่อมประสานกับผู้ใช้ด้วย
Open Access เป็นการเข้าถึงแบบเปิด ที่กำลังได้รับความสนใจและมีบทบาทมากจากผู้ที่ต้องการเข้าถึงข้อมูลได้ฟรีโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย สืบเนื่องจากปัญหาที่สำคัญที่รับรู้กันทั่วไป คือ ราคาวารสารวิชาการมีแนวโน้มสูงขึ้นทุกปีอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง โดยเฉพาะวารสารวิชาการในสาขาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการแพทย์ ที่ห้องสมุดทั่วโลกกำลังประสบปัญหาเรื่องงบประมาณที่มีจำกัดในการบอกรับวารสารวิชาการที่มีราคาสูง ราคาของอัตราการสมัครสมาชิกวารสารทางวิชาการได้ส่งผลกระทบต่อการเข้าถึงข้อมูลทางวิชาการ การที่วารสารมีราคาสูงขึ้นเป็นการบั่นทอนงบประมาณของห้องสมุด ทำให้บางห้องสมุดต้องยกเลิกการสมัครเป็นสมาชิกของวารสารที่ตนบอกรับ แหล่งเอกสาร OA จึงเป็นทางออกที่ดีในการแก้ปัญหาวิกฤตค่าวารสารที่มีราคาสูง แต่แหล่งเอกสารOA นั้นอยู่กระจัดกระจาย การค้นหายากลำบากแล้วยังไม่มีแหล่งที่แน่นอน ไม่เป็นตามหมวดหมู่ ประชาชนก็ยังเข้าถึงได้ไม่มาก เพราะยังไม่รู้จักแหล่งเอกสารOA มากเท่าที่ควร จึงเป็นโอกาสของห้องสมุดที่จะนำเอกสารOA มาปรับให้เข้ากับระบบของห้องสมุดเป็นการส่งเสริมและดึงดูดให้ผู้ใช้มาใช้ห้องสมุดมากขึ้น ดังนั้นบุคลากรที่มีส่วนต่อการส่งเสริมการเข้าใช้ห้องสมุดที่สำคัญ คือ บรรณารักษ์ และในปัจจุบันบรรณารักษ์นั้นถือว่าเป็นกลุ่มที่ เรียกร้องและกระตือรือร้น มากที่สุดกลุ่มหนึ่งในระบบ OA เพราะการส่งเสริมให้เข้าถึงข้อมูลเป็นวิชาชีพของบรรณารักษ์อยู่แล้ว ระบบ OA ช่วยแก้ปัญหาในเรื่องค่าบอกรับวารสาร (price barriers) และอุปสรรคการขออนุมัติ (permission barriers) ห้องสมุดพยายามทำหน้าที่บริการในการเข้าถึงบทความวารสาร สมาคมห้องสมุดของประเทศต่างๆ ได้ลงนามในประกาศสนับสนุน ระบบ OA หรือจัดสร้างระบบของตนเอง เช่น สมาคมห้องสมุดแคนาดา ได้ลงนามสนับสนุนระบบ OA เมื่อเดือน มิถุนายน ค.ศ. 2004 บรรณารักษ์เริ่มให้ความรู้เรื่อง OA แก่อาจารย์ นักวิจัย ผู้บริหาร เพื่อจะได้เป็นเพิ่มความรู้และนำไปใช้เพื่อเป็นประโยชน์ได้ นากจากนั้น บรรณารักษ์ยังช่วยส่งเสริมการจัดทำเอกสาร OA เชื่อมโยงสู่ระบบทรัพยากรห้องสมุดเพื่อการสืบค้นเอกสาร OAได้อย่างอัตโนมัติ คู่ขนานไปกับทรัพยากรสารสนเทศที่ห้องสมุดบอกรับ
เจ้าของบทความ
นางสาววิสุทธิจิตรา ปินตาวะนา ภาควิชาบรรณารักษศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
บทความหลัก
บทบาทหลักของห้องสมุดสำหรับการวิจัย
อ้างอิง
- บุญเฉิด โสภณ. (2548). ความสำคัญของงานวิจัย. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ
- เพทาย เย็นจิตโสมนัส. (2553). มหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ.กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหิดล
- สุนทร โคตรบรรเทา. (2551). หลักการทำและการเขียนผลงานวิจัย. กรุงเทพฯ: ปัญญาชน.
- Cornell University Library. (1998a). The impact at Cornell. Retrieved fromhttp://www.library. cornell.edu/scholarlycomm/serials/
- Cornell University Library. (1998b). Serials pricing. Retrieved from http://www.library.cornell. edu/scholarlycomm/serials/
- Cornell University Library. (2010). Project Euclid. Retrieved from http://projecteuclid.org
- Communitie. (2553). E-lerning. Retrieved from http://learners.in.th/blog/hongtea/212444
- Oasis. (2553). Open access scholary information sourcebook . Retrieved from http://www.openoasis.org/index.php?option=com
- Open Access Scholarly Information Sourcebook . (2010). Citation impact. Citation impact. Retrieved from http://www.openoasis.org
- Ranking best of thai university. (2007). Retrieved from http://th.wikipedia.org/wiki/Ranking best of thailand university
- Thailand Science and Technology Wikipedia. (2553). Open access scholarly resources. Retrieved from http://www.wowthailand.org/index.php/Open_access_scholarly_resources
- What librarians can do to promote open access. (2008). Retrieved from http://www.uj.ac.za/EN/Library/Service/Institutional%20Repository/Documents
- What universities and administrators can do to promote open access. (2010). Retrieved From http://library.uncw.edu/uploads/pdfs/OpenAccessUniversitiesandAdmin
- Can Do.pdf
