น้ำยาตรวจวินิจฉัยโรคไวรัสและแบคทีเรียของพืช

จาก Thailand Science and Technology Wikipedia

น้ำยาตรวจวินิจฉัยโรคไวรัสและแบคทีเรียของพืช โรคพืชที่เกิดจากเชื้อไวรัส โดยเฉพาะไวรัสในกลุ่มเจมินีไวรัส ทอสโพไวรัส และโพทีไวรัส เป็นปัญหาสำคัญที่ก่อให้เกิดความเสียหายต่อคุณภาพและปริมาณของผลผลิตทางการเกษตรในทั่วทุกภาคของประเทศไทย การตรวจวินิจฉัยไวรัสทั้งในแมลงพาหะและในต้นพืชที่เป็นโรคเป็นสิ่งที่จำเป็นในการศึกษาด้านระบาดวิทยาของโรค การจัดการควบคุมโรคในแปลงปลูกให้มีประสิทธิภาพ และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการคัดเลือกพันธุ์พืชที่ต้านทานโรค นอกจากนี้โรคผลเน่า (Bacterial fruit blotch) ในพืชกลุ่มแตง ที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Acidovorax avenae subsp. Citrulli นับเป็นปัญหาสำคัญในการผลิตและส่งออกเมล็ดพันธุ์ของพืชในกลุ่มแตง การตรวจวินิจฉัยที่มีประสิทธิภาพ จึงมีความสำคัญเป็นอย่างมากในการรับรองการปลอดเชื้อเมื่อมีการส่งออกเมล็ดพันธุ์ รวมทั้งการจัดการควบคุมโรค

รูปที่1 โรคที่เกิดจากเจมินีไวรัส

พืชแสดงอาการใบด่างเหลือง ใบเหลือง ใบและยอดหงิก ต้นแคระแกรน ผลขรุขระบิดเบี้ยว และผลผลิตลดลง ตัวอย่างโรคที่สำคัญ ได้แก่ โรคใบหงิกเหลืองของมะเขือเทศ โรคเส้นใบเหลืองของกระเจี๊ยบเขียวโรคใบหงิกเหลืองของพืชตระกูลแตง

รูปที่2โรคพืชที่เกิดจากทอสโพไวรัส

พืชแสดงอาการไหม้ตามส่วนต่างๆ ใบซีดเหลือง ด่างวงแหวน จุดไหม้ จุดเหลือง ใบสีเงิน ต้นแคระแกรน และผลผลิตลดลง พืชที่พบการระบาดของโรค ได้แก่ ถั่วลิสง พริก มะเขือเทศ และพืชตระกูลแตง

รูปที่3 โรคพืชที่เกิดจากโพทีไวรัส

อาการของโรคเส้นใบด่างประของพริก โรคใบด่างจุดวงแหวนมะละกอ และโรคใบด่างของฟักทอง (จากซ้ายมาขวา) ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ผลิตน้ำยาสำหรับตรวจวินิจฉัยโรคไวรัสในกลุ่มเจมินีไวรัส ทอสโพไวรัส และโพทีไวรัส รวมทั้งได้พัฒนาวิธีการทางอิมมูโนวิทยาชนิดต่างๆ เช่น วิธี ELISA (Enzyme Linked Immunosorbent Assay), dot blot analysis, western blot analysis และ tissue printing immunoassay ที่ตรวจสอบเชื้อไวรัสดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำได้ง่าย มีความถูกต้องแม่นยำ และราคาถูกกว่าที่นำเข้าจากต่างประเทศ โดยเมื่อเปรียบเทียบผลการตรวจวินิจฉัยตัวอย่างพืชเป็นโรคโดยวิธีการทางอิมมูโนวิทยาที่พัฒนาขึ้นกับวิธีการทางอณูชีววิทยา (พีซีอาร์ หรือ อาร์ที-พีซีอาร์) พบว่าให้ผลไม่ต่างกัน

น้ำยาตรวจวินิจฉัยโรคไวรัสพืชที่ไบโอเทคผลิตขึ้นมีดังนี้

• โมโนโคลนอลแอนติบอดีที่จำเพาะต่อไวรัสใบหงิกเหลืองมะเขือเทศ ใช้ตรวจสอบในพืชประเภทมะเขือเทศ พริก ถั่วเหลือง วัชพืช
• โมโนโคลนอลแอนติบอดีที่จำเพาะต่อไวรัสในกลุ่มเจมินีไวรัสที่ถ่ายทอดโดยแมลงหวี่ขาวใช้ตรวจสอบในพืชตระกูลแตง มะเขือเทศ พริก กระเจี๊ยบเขียว ฝ้าย วัชพืช
• โมโนโคลนอลแอนติบอดี และโพลีโคลนอลแอนติบอดีที่จำเพาะต่อทอสโพไวรัสซีโรกรุ๊ปสี่ ใช้ตรวจสอบในพืชตระกูลแตง ถั่วลิสง มะเขือเทศ พริก วัชพืช
• โมโนโคลนอลแอนติบอดีที่จำเพาะต่อ melon yellow spot virus ใช้ตรวจสอบในพืชตระกูลแตง
• โมโนโคลนอลแอนติบอดี และโพลีโคลนอลแอนติบอดีที่สามารถตรวจสอบได้ทั้งทอสโพไวรัส ซีโรกรุ๊ปสี่ และ melon yellow spot virus ใช้ตรวจสอบในพืชตระกูลแตง ถั่วลิสง มะเขือเทศ พริก วัชพืช
• โมโนโคลนอลแอนติบอดีที่จำเพาะต่อ watermelon mosaic virus-2ใช้ตรวจสอบในพืชตระกูลแตง
• โมโนโคลนอลแอนติบอดีที่จำเพาะต่อไวรัสในกล่มโพทีไวรัส เช่น watermelon mosaic virus-2, papaya ringspot virus type W, papaya ringspot virus type P, chilli veinal mottle virus และ potato virus Y

ปัจจุบันแอนติบอดีเหล่านี้มีจำหน่ายทางการค้าแล้ว โดยมีบริษัมเมล็ดพันธุ์ต่างๆ สั่งซื้อน้ำยาแอนดิบอดีเหล่านี้ไปใช้ประโยชน์อย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ ได้มีการพัฒนาโมโนโคลนอลแอนติบอดี รวมถึงชุดตรวจแบบง่าย (Strip test) โดยความร่วมมือกับ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และกรมวิชาการเกษตร เพื่อใช้ในการตรวจเชื้อแบคทีเรีย Acidovorax avenae subsp. Citrulli ซึ่งพบว่าชุดตรวจนี้มีความจำเพาะเจาะจงสูงและมีราคาถูกกว่าชุดตรวจจากต่างประเทศ โดยสามารถจำหน่ายชุดตรวจดังกล่าวได้ตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2552 เป็นต้นไป

รูปที่4 ชุดตรวจแบคทีเรียโรคผลเน่า (Bacterial fruit blotch)

รูปที่5อาการโรคผลเน่าในแตงโม

อ้างอิง

ติดต่อขอรายละเอียดเพิ่มเติม โปรแกรมเมล็ดพันธุ์ โทร. 02 564 6700 ต่อ 3446 (ศศิวิมล) e-mail : sasiwimon@nstd.or.th