การวิจัยพัฒนาวัคซีนและการตรวจสอบไข้หวัดนก

จาก Thailand Science and Technology Wikipedia

เชื้อไวรัสไข้หวัดนกสายพันธุ์ย่อยเอ็ชห้าเอ็นหนึ่ง (H5N1) เริ่มระบาดในสัตว์ปีก ตั้งแต่ปลายปี 2546 จนถึงปัจจุบัน สำหรับทวีปเอเชีย มีรายงานการติดเชื้อไข้หวัดนกสายพันธุ์ย่อยดังกล่าวทั้งในสัตว์และในคน เป็นจำนวนมาก ก่อให้เกิดความเสียหายทางปศุสัตว์และสาธารณสุขอย่างมหาศาล องค์การอนามัยโลก รายงานอย่างเป็นทางการว่า มีผู้ติดเชื้อไข้หวัดนกสายพันธุ์ย่อย H5N1 ทั่วโลก จำนวน 380 ราย และมีผู้เสียชีวิต 240 ราย (ธันวาคม 2546-15 เมษายน 2551)

ประเทศไทยเป็น 1 ใน 4 ของประเทศที่มีโอกาสระบาดสูงสุดในทวีปเอเชีย นอกเหนือไปจากเวียดนาม จีน และอินโดนีเซีย ทั้งนี้ องค์การอนามัยโลกได้ออกแถลงการณ์ถึงความเป็นไปได้ที่ไข้หวัดนกจะเกิดการกลายพันธุ์และแพร่กระจายระหว่างมนุษย์สู่มนุษย์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งจะก่อให้เกิดการระบาดใหญ่ไปทั่วโลก (pandemic) ได้ภายในระยะเวลาไม่กี่เดือน และทำให้เกิดวิกฤตการณ์และความเสียหายร้ายแรงทั่วโลก ในรายงานฉบับหนึ่ง ผู้เชี่ยวชาญจากองค์การอนามัยโลก คาดหมายว่า อาจมีจำนวนผู้ป่วยถึง 28 ล้านคน และมีผู้เสียชีวิตถึง 7 ล้านคนทั่วโลก [Stöhr and Esveld (2004) Science, 306, 2195-2196] ดังนั้น การเตรียมพร้อมด้านการป้องกันอย่างมีระสิทธิภาพ เช่น การพัฒนาวัคซีนเพื่อรองรับการระบาดใหญ่ในมนุษย์ จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่ง

ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) ได้สนับสนุนให้ รศ. นพ .ประเสริฐ เอื้อวรากุล คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ดำเนินการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการสร้างไวรัสไข้หวัดนกด้วยวิธี รีเวิร์ส เจเนติกส์ (Reverse Genetics) เทคโนโลยีนี้ทำให้สามารถสร้างไวรัสไข้หวัดใหญ่ และไวรัสไข้หวัดนกต้นแบบที่มีความรุนแรงต่ำ ซึ่งเหมาะสำหรับใช้เป็นสายพันธุ์ในการผลิตวัคซีน และหากมีการเปลี่ยนแปลงของสายพันธุ์ไวรัส หรือมีการระบาดของไวรัสสายพันธุ์ย่อยชนิดใหม่ จะสามารถดัดแปลงไวรัสต้นแบบนี้ เพื่อใช้เป็นสายพันธุ์ต้นแบบสำหรับผลิตวัคซีนชนิดใหม่ได้อย่างรวดเร็ว ขณะนี้วัคซีนต้นแบบชนิด rgH5N1 และ rgH5N3 อยู่ในระหว่างการทดสอบในหนูทดลอง และไก่

นอกจากนี้ ไบโอเทคได้สนับสนุนการวิจัยและพัฒนากระบวนการผลิตวัคซีน เพื่อเตรียมความพร้อมในการผลิตวัคซีนสำหรับไวรัสไข้หวัดนก (H5N1) โดยศึกษากระบวนการที่เหมาะสมในการผลิตและการแยกไวรัสเพื่อใช้เป็นวัคซีน โดยใช้เซลล์สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเป็นเซลล์เจ้าบ้านสำหรับผลิตไวรัสในถังหมักเปรียบเทียบกับการผลิตไวรัสในไข่ไก่ฟัก และนำไปทดสอบความเหมาะสมในการกระตุ้นภูมิคุ้มกันที่จำเพาะต่อการติดเชื้อไวรัสชนิดนี้ต่อไป ซึ่งหากขยายกำลังการผลิตได้ปริมาณที่น่าพอใจ เทคโนโลยีหรือกระบวนการจากงานวิจัยนี้จะสามารถนำไปใช้ในการผลิตวัคซีนเพื่อป้องกันการระบาดของโรคต่อไป

ไบโอเทคได้ดำเนินงานด้านนโยบายและแผนยุทธศาสตร์ระดับชาติ ตั้งแต่เริ่มพบการระบาดของโรคไข้หวัดนกในระยะแรกสุด เพื่อเป็นแนวทางในการป้องกันและแก้ไขปัญหาอย่างเร่งด่วน โดยร่วมกับหน่วยงานหลักต่างๆ ของประเทศจัดทำ ข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อการตัดสินใจของรัฐบาลเพื่อแก้ปัญหาโรคไข้หวัดนก สำหรับเรื่องแนวทางการใช้วัคซีนในสัตว์นั้น ขณะนี้ไบโอเทคได้สนับสนุนการจัดทำ ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เรื่องประสิทธิภาพของวัคซีน H5 ในสัตว์ปีก เพื่อประกอบการตัดสินใจของรัฐบาลเรื่องนโยบายการใช้ (หรือไม่ใช้) วัคซีนป้องกันไข้หวัดนกสำหรับประเทศไทย ปัจจุบันโครงการวิจัยได้รับการอนุมัติให้นำเข้าวัคซีนไข้หวัดนกในสัตว์ เพื่อทดสอบความสามารถในการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน และหาศึกษาว่าวัคซีนดังกล่าวก่อโรคในสัตว์หรือไม่ และ/หรือทำให้สัตว์เป็นพาหะของโรคหรือไม่ซึ่งจะเริ่มดำเนินการได้ในเดือนกันยายน 2550 นี้ ทั้งนี้ ปัจจุบันประเทศไทยยังห้ามใช้วัคซีนในสัตว์ปีกอยู่

การศึกษาวิจัยดังกล่าวเป็นการวิเคราะห์ประสิทธิภาพวัคซีนไข้หวัดนกในสัตว์ปีก เพื่อให้ทราบว่าวัคซีนชนิดต่างๆ ที่ใช้กันอยู่ทั่วโลก มีคุณภาพดีมากน้อยเพียงใด และจะเป็นข้อมูลพื้นฐานด้านวิทยาศาสตร์ที่สำคัญต่อการตัดสินใจของรัฐบาล ในการพิจารณาประกาศนโยบายการใช้ (หรือไม่ใช้) วัคซีนไข้หวัดนกในสัตว์ปีกในอนาคต

ติดต่อขอรายละเอียดเพิ่มเติม : ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ 113 อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย ต.คลองหนึ่ง อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120 โทรศัพท์ 0 2564 6700 โทรสาร 0 2564 6701-5