การตรวจลักษณะทางพันธุกรรมเพื่อลดความเสี่ยงจากพิษยากดภูมิคุ้มกันในการปลูกถ่ายไต
จาก Thailand Science and Technology Wikipedia
ปัจจุบัน การปลูกถ่ายไตเป็นวิธีการรักษาที่ดีที่สุด สำหรับผู้ป่วยโรคไตวายระยะสุดท้าย โดยการใช้ไตจากผู้อื่นซึ่งผ่านการตรวจแล้วว่าเข้ากันได้ ให้มาทำหน้าที่แทนไตเก่าของผู้ป่วย การผ่าตัดเปลี่ยนไตแต่ละครั้ง มีค่าใช้จ่ายสูง และเนื่องจากผู้ป่วยได้รับการบริจาคไตจากผู้อื่น หลังผ่าตัดเปลี่ยนไตผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับยากดภูมิคุ้มกัน เพื่อป้องกันการเกิดปฎิกิริยาระหว่างเนื้อเยื่อของผู้ป่วยกับไตที่ได้รับบริจาคมา ซึ่งยากดภูมิคุ้มกันส่วนใหญ่มีราคาแพง
จากความก้าวหน้าในการศึกษาระดับพันธุกรรมหรือยีน ทำให้ทราบถึงสาเหตุที่คนไข้ที่ได้รับยาขนาดเดียวกัน ได้ผลในการรักษาที่ไม่เท่ากัน ทั้งนี้สาเหตุหนึ่งเนื่องจากการเกิดการย่อยสลายของยาตลอดจนการขับยาออกนอกร่างกายที่แตกต่างกัน เป็นผลให้การออกฤทธิ์มีทั้งน้อยเกินไปหรือมากเกินไป (โอเว่อร์โด๊ส) Azathioprine เป็นยากดภูมิคุ้มกันที่ราคาถูกกว่ายาชนิดอื่น และให้ผลการรักษาที่ไม่แตกต่างกันมาก แต่ยา Azathioprine เป็นยาที่ถูกย่อยสลายด้วยเอนไซม์ TPMT (Thiopurine S-methyltransferase) ซึ่งในปัจจุบันพบว่า ความผิดแผกทางพันธุกรรมของยีนที่เกี่ยวข้องกับเอนไซม์ TPMT มีผลทำให้มีความแตกต่างในการทำงานของเอนไซม์ TPMT ผู้ป่วยแต่ละรายจึงต้องการขนาดยาที่ไม่เท่ากัน
ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สนับสนุน พ.ญ สุดา วรรณประสาท ภาควิชาเภสัชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะทางพันธุกรรมของยีน TPMT (จีโนไทป์) และการทำงานของเอนไซม์ TPMT (ฟีโนไทป์) ในเม็ดเลือดแดงกับผลการรักษา และความเสี่ยงในการเกิดพิษจากการใช้ยา azathioprine ในผู้ป่วยปลูกถ่ายไต จนสามารถพัฒนาวิธีตรวจการแสดงออกของยีน TPMT เพื่อนำมาประยุกต์ใช้ในการประมาณขนาดยา azathioprine ที่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วย ที่มีความผิดแผกทางพันธุกรรม หรือมีความบกพร่องในการทำงานของเอนไซม์ TPMT ในระดับต่าง ๆ ทั้งนี้เพื่อลดความเสี่ยงต่อการเกิดผลข้างเคียงของยา และความล้มเหลวของการผ่าตัดเปลี่ยนไต
ไบโอเทคได้ถ่ายทอดเทคโนโลยีเพื่อสาธารณประโยชน์ให้แก่ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เพื่อให้บริการตรวจผู้ป่วยโรคไตที่เข้ารักษาที่โรงพยาบาลคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น งานบริการนี้มีประโยชน์ในการช่วยผู้ป่วยให้ได้รับขนาดยาที่เหมาะสมลดความเสี่ยงในการเกิดผลข้างเคียงของยา หรือความเสี่ยงที่จะประสบความล้มเหลวในการปลูกถ่ายไต นอกจากนี้ยังประหยัดค่ารักษาในกรณีเกิดผลข้างเคียงจากการใช้ยา ทำให้การปลูกถ่ายไตแต่ละครั้งใช้ค่าใช้จ่ายลดลงและประสบความสำเร็จยิ่งขึ้น
สนใจสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ พญ. สุดา วรรณประสาท ภาควิชาเภสัชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น โทรศัพท์ 043-348-397 ต่อ 16 Email: sudvan@kku.ac.th
