การจัดทำเอกสารเพื่อการเข้าถึงแบบเปิด
จาก Thailand Science and Technology Wikipedia
การจัดทำเอกสารเพื่อการเข้าถึงแบบเปิด คือ การที่ผู้แต่ง (รวมถึงหน่วยงานต้นสังกัด/แหล่งเงินทุนวิจัย) จะเป็นผู้จ่าย และยอมให้นำบทความตีพิมพ์ไปเผยแพร่ ดาวน์โหลด ได้ฟรีบนอินเทอร์เน็ต หรือที่เรียกกันว่า “Open Access(OA) Publishing”
ในการประชุมที่ Hungary Budapest (2002) ได้กล่าวถึงการจัดทำเอกสาร OA ว่า การที่นักวิทยาศาสตร์ และนักวิชาการต้องการเผยแพร่ผลงานวิจัยของตนเพื่อแบ่งปันความรู้ จะใช้อินเทอร์เน็ตเป็นศูนย์กลางในการเผยแพร่ผลงาน เพื่อให้การเข้าถึงข้อมูลเป็นสาธารณะ และไม่มีการเสียค่าใช้จ่ายใดๆในการเข้าถึง ซึ่งการเข้าถึงนี้จะช่วยให้เกิดการเรียนรู้ร่วมกัน เป็นการให้ข้อมูลแบบออนไลน์โดยไม่มีการเสียค่าใช้จ่าย ที่เรียกกันว่า “Open Access” (OA) ซึ่งหมายถึงว่าผลงานนี้สามารถให้บุคคลทั่วไปสามารถศึกษา ดาวน์โหลด คัดลอก แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือเชื่อมโยงไปยังบทความเหล่านี้โดยการทำดรรชนีสืบค้น ซึ่งเจ้าของผลงานยังคงมีสิทธิ์ในผลงานของตน การจัดทำเอกสาร OA ทำให้เห็นว่าเสียค่าใช้จ่ายน้อยกว่าการจัดพิมพ์เอกสารแบบดั้งเดิม และมีหลายหน่วยงานได้หันมาจัดทำเอกสารในรูปแบบ OA กันมากขึ้น ในการประชุมได้แบ่งการจัดทำเอกสาร OA ออกเป็น 2 แบบ ได้แก่ Self-Archiving และOpen-access Journals ซึ่งการจัดทำทั้ง 2 แบบนี้จะทำให้การจัดทำเอกสาร OA เกิดประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งผู้เขียนหรือสถาบันที่เกี่ยวข้องกับผู้เขียนสามารถทำได้เองโดยไม่ต้องรอการเปลี่ยนแปลงในเรื่องการตลาด หรือในเรื่องของเงื่อนไขกฎหมายเข้ามาเกี่ยวข้องและนอกจาก 2 รูปแบบที่กล่าวมา ควรมีการศึกษาเพิ่มเติมขึ้นเรื่อยๆ เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าจะมีความคืบหน้าในการทำงานที่มีความหลากหลาย รวดเร็ว และปลอดภัยยิ่งขึ้น
สรุป
การจัดทำเพื่อการเข้าถึงแบบเปิด สามารถทำได้ 2 รูปแบบ คือ การจัดทำแบบ Self-Archiving และการจัดทำแบบ Open-access Journals (OAJ) การจัดทำแบบ Self-Archiving หรือที่เรียกว่า Green OA คือ การนำเข้าเอกสารสู่สาธารณะด้วยตนเอง ซึ่งเป็นผลงานที่ผู้เขียนนำไปจัดเก็บไว้ในเว็บไซต์ของตัวเอง เว็บไซต์องค์กร หรือคลังจัดเก็บเอกสาร (Institutional Repository) เพื่อนำไปเผยแพร่บนอินเทอร์เน็ตต่อได้ ซึ่งเป็นเอกสารที่ผู้ใช้เข้าถึงได้อย่างอิสระและไม่มีค่าใช้จ่ายใดๆ ส่วนการจัดทำแบบ OAJ หรือที่เรียกว่า Gold OA คือ การนำเข้าเอกสารสู่สาธารณะโดยสำนักพิมพ์จะเป็นผู้จัดทำ โดยผู้เขียน (หรือ หน่วยงานที่สังกัด) จะเป็นผู้ออกค่าใช้จ่าย เป็นผลงานวิชาการที่มีให้อ่านแบบออนไลน์ ผลงานจะเป็นแบบ Post prints จึงทำให้ผู้ใช้มั่นใจว่าผลงานที่ได้ถูกต้อง และมีประสิทธิภาพ
บรรณานุกรม
- Bailey, C. W. Jr. (2006). What Is Open Access?. Retrieved from http://www.digital- scholarship.org/cwb/WhatIsOA.htm
- BioMed Central. (n.d.). BioMed Central : The Open Access Publisher. Retrieved from http://www.biomedcentral.com.
- Budapest Open Access Initiative. (2002). Retrieved from http://www.soros.org/openaccess/read.shtml
- Cornell University Library. (n.d.). arxiv.org. Retrieved from http://arxiv.org/
- DBClear. (n.d.). Social Science Open Access Repository (SSOAR). Retrieved from http://www.ssoar.info/en.html
- Duke University School of Law. (n.d.). Duke Law Faculty Scholarship Repository. Retrieved from http://eprints.law.duke.edu/
- Harnad, S. (n.d.). Open Access. Retrieved from http://www.eprints.org/openaccess/
- Lund University Libraries. (2011). DOAJ - Directory of Open Access Journals. from http://www.doaj.org
- MediaWiki. (2010). Open access scholariy resources. Retrieved from http://www.wowthailand.org/index.php/Open_access_scholarly_resources#
- MITLibraries. (n.d.). DSpace at MIT. Retrieved from http://dspace.mit.edu/
- PLoS. (n.d.). Public Library of Science. Retrieved from http://www.plos.org/
- Wikipedia. (2011). Open access journal. Retrieved from http://en.wikipedia.org/wiki/Open_access_journal
- Roy. (2011). Open access, medical physics, and arXiv.org. Retrieved from http://willworkforscience.blogspot.com/2011/01/open-access-medical-physics-and.html
- Scripted. (n.d.). A Journal of Law, Technology & Society. Retrieved from http://www.law.ed.ac.uk/ahrc/script-ed/
- Southampton University. (n.d.). Registry of Open Access Repositories (ROAR). Retrieved from http://roar.eprints.org
- Springer. (n.d.). Retrieved from http://www.springer.com/
- Suber, P. (2004). Open Access Overview. Retrieved from http://www.earlham.edu/~peters/fos/overview.htm
- University of Nottingham, UK. (2010). The Directory of Open Access Repositories – OpenDOAR. Retrieved from http://www.opendoar.org/
