กรณีศึกษาการจัดทำเอกสารเปิดของสถาบัน Implementing Open Access of Institiution : Case Study

จาก Thailand Science and Technology Wikipedia

ปัจจุบันกระแสการจัดทำ OA ได้เพิ่มสูงขึ้น สถาบันการศึกษาและหน่วยงานต่างๆ ได้เริ่มให้ความสำคัญกับการจัดทำ OA ซึ่งการจัดทำ OA นั้น เป็นการสนับสนุนให้นักวิจัยในสถาบันร่วมตีพิมพ์ผลงานของตนให้อยู่ในรูปเอกสารเปิด (Open Access) เพื่อเป็นการเพิ่มช่องทางการเผยแพร่ความรู้ให้กว้างขวางยิ่งขึ้น และเปิดให้บุคคลทั่วไปสามารถเข้าถึงงานวิชาการได้ง่ายขึ้น รวมไปถึงสถาบันบางแห่ง ได้มีการจัดทำคลังจัดเก็บเอกสารของสถาบัน ซึ่งมีประโยชน์ในการช่วยเก็บรักษาเอกสารได้อย่างยั่งยืน และเป็นช่องทางในการเข้าถึงบทความแก่ผู้ที่สนใจได้อย่างสะดวกรวดเร็ว ซึ่งระดับของการนำผลงานไปใช้ จะช่วยส่งผลต่อดัชนีที่สามารถชี้วัดคุณภาพผลงานของนักวิจัยแต่ละบุคคลได้อีกด้วย ขอยกตัวอย่างการจัดทำ OA ของ 5 สถาบันในต่างประเทศ ดังนี้

• University of Oxford
• Cornell University
• University of California Berkeley
• University of British Columbia (UBC)
• จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

สรุป
การจัดทำ OA ของสถาบันหลายๆ แห่งในต่างประเทศ ปัจจุบันกำลังมีการพัฒนา โดยได้มีการปรับปรุงรูปแบบการจัดทำ OA ไม่ว่าจะเป็นในรูปแบบของการจัดทำ OAJ หรือ IR หลายๆ สถาบันได้มีการส่งเสริม ประชาสัมพันธ์การจัดทำ OA ผ่านกิจกรรมต่างๆ เช่น การจัดกิจกรรม Open Access Week การจัดทำ Open Access News ผ่านทางเว็บไซต์ของห้องสมุดมหาวิทยาลัย การจัดทำโครงการ หรือกองทุนเพื่อสนับสนุนเงินทุนให้แก่สมาชิกของสถาบันที่สนใจจะเผยแพร่ผลงานของตนในรูปแบบ OA ร่วมกับสำนักพิมพ์ที่จัดทำ OAJ ต่างๆ อีกทั้งรณรงค์สนับสนุนให้สมาชิกของสถาบันจัดเก็บผลงานทางวิชาการลงในคลังจัดเก็บของสถาบัน เพื่อช่วยเผยแพร่ผลงานออกไปให้กว้างขวาง และช่วยเพิ่มการเข้าถึงผลงานให้แก่บุคคลที่สนใจได้ แต่ในประเทศไทยนั้นเพิ่งจะมีการเริ่มจัดทำ OA เมื่อไม่นานมานี้ ซึ่งส่วนใหญ่ จะเป็นการจัดทำ OA ในรูปแบบของ IR มากกว่า โดยการใช้โปรแกรม Dspace การจัดทำ OA ในประเทศไทย ยังคงมีปัญหาอยู่หลายด้าน เช่น การใช้โปรแกรม Dspace แต่ไม่ได้ตั้งค่า Interoperability ทำให้ผู้ใช้ที่สนใจไม่สามารถค้นหาข้อมูลจากคลังของสถาบันผ่านทาง search engine อื่นๆ ได้ อีกทั้งเนื้อหาที่จัดเก็บไว้ใน IR ของสถาบันในประเทศไทยส่วนใหญ่ ยังมีการละเมิดลิขสิทธิ์ โดยการนำผลงานของผู้อื่นมาคัดลอกใส่ในผลงานของตน และกำหนดใช้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ เสมือนว่าเป็นผลงานที่มาจากตนเอง กล่าวได้ว่าการจัดทำ OA ของสถาบันหลายแห่งในประเทศไทย ยังไม่สามารถกล่าวได้ว่าเป็นรูปแบบ OA ที่แท้จริง การนำสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์มาใช้ หรือการใช้โปรแกรม Dsapce ในการพัฒนา ไม่จำเป็นจะต้องหมายความว่าผลงานนั้นๆ เป็น OA เสมอไป การที่จะถือได้ว่าผลงานนั้นเป็น OA หรือไม่ จะต้องวิเคราะห์ถึงนโยบายการจัดทำ OA ของสถาบันนั้นๆ รวมไปถึงวิเคราะห์ถึงในส่วนของเนื้อหาผลงานด้วย ว่ามีความเป็นวิชาการมากน้อยเพียงใด แล้วนำข้อสรุปจากการวิเคราะห์ทั้งหมด มาพิจารณาอีกที จึงจะสามารถประเมินได้ว่าผลงานนั้นเป็น OA อย่างแท้จริง

บรรณานุกรม

เครือข่ายสารสนเทศงานวิจัยเกษตรไทย. (2550). ค้นจาก http://anchan.lib.ku.ac.th/agnet/
จันทวรรณ ปิยะวัฒน์. (ม.ป.ป.). ความเป็นมาของ GotoKnow.org. ค้นจาก http://gotoknow.org/
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2553). วารสารวิศวกรรมศาสตร์. ค้นจาก http://www.ej.eng.chula.ac.th/thai/index.php/ej/index
ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2553). NSTDA Knowledge Repository. ค้นจาก http://stks.or.th/nstdair/
สำนักวิทยบริการ มหาวิทยาลัยขอนเเก่น. (2553). คลังปัญญามหาวิทยาลัยขอนเเก่น . ค้นจากhttp://kkuir.kku.ac.th/dspace/
สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย. (ม.ป.ป.). ห้องสมุดดิจิทัล KIDS-D. ค้นจาก http://kids-d.swu.ac.th/
Bergman, B. (2009). A 'public option' for scholarship. Retrieved from http://berkeley.edu/news/berkeleyan/2009/10/02_open-access.shtml
Burnside, B. (2008). Berkeley research impact initiative. Retrieved from http://www.lib. berkeley.edu/brii/pdfs/press_release.pdf
Cornell University Library. (1998a). The impact at Cornell. Retrieved from http://www.library.cornell.edu/scholarlycomm/serials/
Cornell University Library. (1998b). Serials pricing. Retrieved from http://www.library.cornell.edu/scholarlycomm/serials/
Cornell University Library. (2010). Project Euclid. Retrieved from http://projecteuclid.org
California Digital Library. (2011). eScholarship and undergrads. Retrieved from http:// escholarship.org/
Oxford University Press. (2005a). Overview of Oxford University Press. Retrieved from http://www.oup.com/about/
Oxford University Press. (2005b). Oxford Open participating titles. Retrieved from http://www.oxfordjournals.org/
Oxford University Press. (2010). Oxford Journals pricing and ordering. Retrieved from http://www.oxfordjournals.org/
Oxford University Research Archive. (2008). Oxford Research Archive. Retrieved from http://www.ora.ouls.ox.ac.uk
Prince of Songkla University. (2010). PSU Knowledge Bank. Retreived from http://kb.psu.ac.th/psukb/
Public Library of Science. (2008). PLoS journals. Retrieved from http://www.plos.org/journals/
Public Library of Science. (2009). PLoS Current. Retrieved from http://www.plos.org/journals/currents.php
Rajamangala University of Technology Phra Nakhon. (2009). Rajamangala University of Technology Phra Nakhon Intellectual Repository. Retreived from http://repository.rmutp. ac.th/
Suranaree University of Technology. (2005). Suranaree University of Technology Intellectual
Repository. Retrieved from http://203.158.6.22:8080/sutir/
University of British Columbia. (2011). UBC’s information repository. Retrieved from https:// circle.ubc.ca/
University of British Columbia Library. (2009a). Journal hosting program. Retrieved from http:// ojs.library.ubc.ca/
University of British Columbia Library. (2009b). UBC Open Access publishing. Retrieved from http://www.library.ubc.ca
University of California. (2010). Berkeley research impact initiative (BRII). Retrieved from http://www.lib.berkeley.edu/brii/
University of Nottingham. (2011). Open Access Repositories in Thailand. Retreived from http://www.opendoar.org